Arabako Artxiboak martxan jarri duen kontserbazio proiektu berezi batek Alberto Schommer Koch-en (1897-1981) erretratu bilduma baliotsua babestea du helburu. Euskal Herrian gordetzen diren argazki funts garrantzitsuenetako baten aurrean, premiazko neurriak hartzea ezinbestekoa bihurtu da, 2025aren hasieran hainbat negatibotan degradazio kimiko arriskutsua hauteman ondoren.

Azetatozko eta nitratozko plaketan agertutako alterazioek “ozpinaren sindromea” izeneko prozesuaren lehen seinaleak erakutsi zituzten. Azido azetikoa askatzen duen narriadura horrek irudiak pixkanaka deformatzen ditu, eta, are gehiago, inguruko materialetara zabal daiteke. Garaiz esku hartu ezean, ondorioak atzeraezinak lirateke.

Egoera horri aurre egiteko, Arabako Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak elkarlanean kontserbazio proiektu bat bultzatu dute. Planaren ardatz nagusia arrisku handieneko 13.000 argazki plaken digitalizazioa da, baita kaltetutako negatiboen biltegiratze iraunkorra ere, Artxiboan instalatutako izozkailu berezietan. Zero azpiko 18 gradutan mantentzeak azetatozko euskarrien degradazioa geldiarazten du eta etorkizunean irudiak lehengoratzeko aukera ematen du.

Artxibategi digitala

Sortutako kopia digital guztiak 2026an zehar Photo-Araban txertatuko dira, Arabako argazki ondarearen zabalkunderako atarian. Schommer Koch bilduma 1997an jaso zuen Arabako Foru Aldundiak, Alberto Schommer Garcíaren dohaintzari esker, eta 400.000 negatibo inguru biltzen ditu. Horien artean, 1928 eta 1976 bitartean egindako 80.000 estudio-erretratu baino gehiago nabarmentzen dira.

Ana del Val Kultura eta Kirol Saileko foru diputatuaren hitzetan, bilduma hau “arabarren hainbat belaunaldiren ikusizko memoriaren zati ordezkaezina” da. Isilean, hotzean eta zehaztasunez egindako lan honi esker, iraganeko begiradek etorkizunean ere hitz egiten jarraitzeko aukera izango dute.